Berichten

Vanaf vandaag presenteert schaatsen Luleå FIKA tijd. In de video serie zal Annette Gerritsen de stad Luleå en de omgeving gaan verkennen.

Ze wordt daarbij bijgestaan door Renz Rotteveel en Bram Smallenbroek. In Zweeds Lapland kun je niet alleen schaatsen, maar is er nog veel meer te doen. In de eerste aflevering van FIKA Tijd gaat Annette het ijs op, wordt het Treehotel in Harads bezocht en doet ze een ijsmeting met Jan de IJsman. FIKA tijd is en samenwerking met schaatsen.nl en wordt mede mogelijk gemaakt door Afterpay. #Swedishlapland #Luleå #Schaatsen #KPNGrandPrix #icebreaker #schöffel #afterpay #athleteshop #natuurijs #KPN #winterwonderland

 

In Zweeds Lapland is het vandaag een zeer speciale dag voor het Sami volk. Op 6 februari is het namelijk ‘’Sami National Day’’. Deze feestdag is in 1992 opgericht bij de 15e Sami conferentie in Helsinki. Wil je meer weten over het Sami volk en de reden waarom het vandaag een nationale feestdag is? Lees dan verder.

Sami national Day

Sami volk

Het Sami volk is van oorsprong een nomadisch volk dat het Noord- Europese Lapland bewoont. Rendieren waren zeer belangrijk voor het volk en zorgden voor voldoende melk, vlees en huiden. Daarnaast waren de rendieren ook belangrijk als trekdier voor de slede. Op dat moment hét vervoersmiddel van Noord-Europees Lapland. Een deel van het volk leefde traditioneel als nomaden en volgden hun rendierkudden in hun jaarlijkse voedseltrek. Het volk is ook wel te herkennen aan hun traditionele klederdracht.

Sami National Day

Vandaag is het 100 jaar geleden dat de Sami voor de eerste keer hun grenzen overstaken om bijeen te komen in Trondheim, Noorwegen. Tijdens deze bijeenkomst in 1917 werd er gesproken over hun zorgen en problemen van de toekomst. Op deze manier kon het Sami volk samenwerken en een oplossing hiervoor vinden. Deze bijeenkomst was een zeer belangrijke ontwikkeling voor het Sami volk. Om deze reden is op 6 februari 1992 Sami National Day ontstaan bij het 15e congres in Helsinki. Sindsdien wordt deze belangrijke dag uit de geschiedenis van de Sami gevierd en herdacht.

Tegenwoordig lever er nog ongeveer 40.000 Sami in Noorwegen, 20.000 in Zweden en 7.000 in Finland. Vanaf de 17e eeuw is hun levenswijze wel sterk veranderd. Zo is er nog maar een klein percentage dat echt achter hun rendierkudden aan trekt. De meeste Sami hebben zich als visser, landbouwer of zelfstandig ondernemer gevestigd. De traditionele kleurige kleding van de Sami wordt meer en meer tot de folklore gerekend, evenals de traditionele muziek van de Sami, de zogenaamde joik.

Sami national day swedish lapland

 

Bronnen:

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sami_National_Day

https://nl.wikipedia.org/wiki/Samen_(volk)

http://www.arcticinfo.eu/en/news/106-sami-national-day

Er zijn veel manieren waarop de inwoners van Luleå gebruik maken van het Arctische klimaat waarin zij leven. Schaatsen is onder andere een van de talloze manieren van voortbewegen over dit ijs. Iedere winter bevriest het water aan de zeezijde van de stad wel tot een meter dik. Je zou haast denken dat dit leidt tot grote uitdagingen voor de mensen die hier leven, maar in feite creëert het een indrukwekkende reeks aan mogelijkheden.

Eén van de innovatieve manieren met gebruik van de natuurlijke elementen is de ijsbaan uitgezet door de gemeente Luleå. Zodra het ijs dik genoeg is wordt er door ijsmeester Jan en zijn team een ijsbaan uitgezet die zowel door schaatsers als wandelaars wordt gebruikt.

iceroads5_lulea_GRichardsonOmgaan met de bevroren zee is een manier van leven.

De belangrijkste schaatsroute is die vanuit de noordelijke haven naar de zuidelijke haven. Daarnaast zijn er ook diverse routes en vertakking over de rivier naar de nabijgelegen woonwijken, dit met een totale lengte van 11 kilometer. Naast het schaatsen is het ook mogelijke om lekker uit te rusten en van de zon te genieten in één van de luwten langs de ijsbaan.

Het is inspirerend om te zien hoe natuurlijk de inwoners van Luleå zich op verschillende manieren voortbewegen over deze prachtige ijsbaan.

De bovenstaande foto’s zijn gemaakt op een willekeurige dag op de ijsbaan van Luleå, Photo: Graeme Richardson

 

Annette Gerritsen die een aantal weken geleden bekend heeft gemaakt dat ze stopt met topsport zal komende winter betrokken zijn bij het nieuwe schaatsevenement bij de Zweedse Stad Luleå. De winnares van de zilveren medaille op de Olympische spelen van 2010 gaat rondom en tijdens het evenement een aantal video’s opnemen. Deze video’s zullen te zien zijn op de social media kanalen, www.schaatsenlulea.nl en de algemene schaatswebsite van Nederland www.schaatsen.nl.

Initiatiefnemer Bram Smallenbroek reageert verheugd op de komst van Annette Gerritsen. ‘’Samen met Dirk Koolwijk en ex-topsporters Renz Rotteveel en Annette Gerritsen hebben we nu een mooi team dat betrokken is bij dit prachtige evenement.‘’

 

 

Excentrieke mensen met unieke banen vind je over de hele wereld. Jan Blomkvist is ijsmeester van de ijsbaan in Lulea. Ieder winterseizoen is hij, samen met zijn team, verantwoordelijk voor een kilometers lange route op het zee-ijs voor de kust van de Zweedse stad Lulea. Een interview met een unieke en creatieve man, die praktisch omgaat met de natuurlijke elementen in een zoektocht naar zwart ijs.

The-Iceman-k
Duiker

Sinds 1984 werkt Jan voor de gemeente Lulea. ‘Ik ben begonnen als duiker hier bij de gemeente.’ Als duiker leerde Blomkvist duiken onder het ijs. ‘Door mijn expertise als duiker werd ik gevraagd om mee te helpen met het uitzetten van een paardenrenbaan op het ijs.’ Door de ervaring opgedaan als duiker weet Jan precies hoe het zee-ijs zich onder bepaalde situaties gedraagt. In 2003 koos de raad van de gemeente Lulea voor een vaste ijsbaan en werd hij aangesteld als ijsmeester.

Het zwarte ijs

In Lulea begint het opbouwen van de baan op het moment dat het ijs voor de kust een dikte van 10 cm heeft. Dan wordt de baan met meetstokken per voet gemarkeerd. Vanaf 15 cm kan de lichtste machine het ijs op en wordt de uitgezette route sneeuwvrij gemaakt. ‘We hebben drie verschillende ijsmachines’ aldus Blomkvist. De een-, drie- en zestonner die bij respectievelijk 15, 25 en 40 cm ijsdikte worden gebruikt. Op donderdag prepareert Blomkvist met zijn team de gehele baan voor het weekend en dagelijks of bij hevige sneeuwval wordt de baan gecontroleerd.

‘Het mooiste ijs is zwart ijs,’ volgens Jan. Dit is ijs zonder sneeuw, het beste ijs om op de schaatsen, maar ook het meest breekbare ijs, dat gemakkelijk scheurt.  Grijs ijs is ijs met meer sneeuw en is iets taaier, vooral bij dagen van dooi geeft dit ijs meer problemen. Jan en zijn team proberen zoveel mogelijk zwart ijs te behouden door de baan continu sneeuwvrij te houden.

Publiek

De ijsbaan van Lulea is vanaf januari tot april open voor het publiek en wordt gebruikt door jong en oud uit de stad en de provincie. Vanuit Stockholm en Gotenburg komen mensen hier schaatsen en onlangs was er nog een echtpaar uit Zwitserland. ‘Zelfs bij -27 graden en windstil wordt hier gewoon geschaatst,’ aldus Jan Blomkvist. Ook is hij zeer enthousiast over de geplande KPN Grandprix in februari. ‘We werken nauw samen met de organisatie en hebben veel zin de wedstrijdrijders en toerrijders te begroeten.’

IJsmeester Luleå
Gevaar

Gevaarlijke situaties heeft Jan ook mee gemaakt. 8 jaar geleden zakte hij met de machine door het ijs. ‘Het was mijn eigen fout, not a big deal.’ Gevaarlijke situaties ontstaan wanneer het noordelijke en het zuidelijke ijs elkaar ontmoeten aan het eind van de winter. Ook is hij per voet eens door het ijs gezakt, niet omdat het ijs te dun was, maar omdat Jan in een eerder gemaakt wak liep. Zelf doet Blomkvist daar erg nuchter over. ‘Zelfs als ik onder het ijs kom vind ik het niet eng. Ik weet wat ik moet doen en dan is het niet gevaarlijk, alleen koud.’ De baan die wij uitzetten is erg veilig en daar gebeuren nooit ongevallen. ‘Veiligheid staat natuurlijk voorop, we controleren de route dagelijks. Als het ijs sterk genoeg is voor zware machines, dan is het dat ook voor toerschaatsers.’

Sterrenstatus

Blomkvist is inmiddels gewend aan de nodige media aandacht.
‘Dit is al het tweede interview deze week. Gister nog was er een cameraploeg van de Zweedse televisie.’ Antwoordt de goedlachse Jan op de vraag of hij inmiddels al een bekende Zweed is: ‘ik ben geen bekende Zweed maar ik denk dat veel mensen uit de gemeenschap mij wel kennen.’
In de zomer mist Blomkvist het ijs niet. Dan zijn er genoeg andere onderhouds-werkzaamheden en vaart hij langs de stranden van de eilanden rond Lulea voor het nodige onderhoud. Rustig wachten op een nieuwe winter.

Jan Blomkvist Lulea IJsbaan

Een hovercraft klinkt als iets dat thuishoort in een sciencefictionfilm, of op z’n minst in een laboratorium van NASA. In Zweden kan echter iedereen een ritje maken op dit tot de verbeelding sprekende voertuig!

Luleå is de hoofdstad van de noordelijkste provincie van Zweden. Gelegen vlak onder de poolcirkel, omgeven door meren en schiereilanden, is de havenstad een van de sfeervolste bestemmingen in noordelijk Scandinavië. De neogotische kathedraal, het Unesco-werelderfgoed Gammelstads kyrkstad en de natuurlijke omgeving van de Botnische Golf zijn een aantal van de hoogtepunten rond de stad.

adrenaline-tip-tocht-met-een-hovercraft-in-zweden-1

En dan is er ijs. Heel veel ijs. Genoeg om de koude maanden te vullen met winterpret op sneeuwschoenen, een hondenslee, de sneeuwscooter of… een hovercraft. Luleå is de enige plek in Zweeds Lapland waar een tochtje met dit adrenaline-opwekkende zweefvoertuig mogelijk is. Het is dan ook meteen de uniekste manier om kennis te maken met de in ijs bedekte eilandengroep voor de kust van Zweden.

De route hangt af van de weers- en ijsomstandigheden, maar gaat over het algemeen langs het eiland Brändöskär. Hier kunnen de gasten uitstappen voor een wandeling naar de kapel op het eiland en over de ijslaag die ‘s winters de eilanden met elkaar verbindt – deze kan soms wel tien meter dik worden! Met wat geluk zijn er zeehonden of adelaars te zien. Ook kan je bijkomen van de intense trip met een lichte lunch en een warme kop thee of koffie, voordat de terugreis naar Luleå begint.

De tour duurt 2,5 uur en is beschikbaar in de wintermaanden, van december tot aan het begin van april. Alle benodigde kleding (laarzen, sokken, warme handschoenen, fleece-pak, helm en sneeuwpak) worden verzorgd door de organisatoren. Kijk hier of hier voor meer informatie voor een georganiseerde trip door Zweeds Lapland, inclusief hovercraft-tour! Ga voor meer informatie naar de officiële website van Zweeds Lapland en houd hun Facebook in de gaten.

Dit was een artikel op www.natgeotraveler.nl.

Foto’s: Graeme Richardson

 

Als je de website en social media van Schaatsen Luleå volgt dan heb je vast al een aantal foto’s met het noorderlicht voorbij zien komen. Een aantal keer per jaar komt dit unieke natuurverschijnsel voor bij de Zweedse stad Luleå. Het noorderlicht is prachtig om te zien, maar wat is het nu eigenlijk?

Het noorderlicht (aurora borealis) is een lichtverschijnsel in de aardatmosfeer dat alleen bij duisternis gezien kan worden. Dit natuurverschijnsel is vooral ’s winters zichtbaar op de hoge geografische breedtes. Het zien van het noorderlicht is een kwestie van de juiste locatie, omstandigheden en geluk.

Hoe ontstaat het noorderlicht?

Wanneer er uitbarstingen op de zon plaatsvinden, worden geladen deeltjes richting de aarde geslingerd. Deze deeltjes komen vervolgens in aanraking met de gassen in de dampkring wat een reactie veroorzaakt. Deze reactie zien wij in de vorm van groene golven in de lucht. Het kan ook zijn dat het licht rood, paars, blauw of een combinatie van deze kleuren is. Het noorderlicht kan bestaan uit verschillende vormen en bewegingen en het kan enkele minuten tot een paar uur te zien zijn. Er wordt ook wel gezegd dat het noorderlicht de mooiste lichtshow op aarde is!

Een aantal feiten over het noorderlicht

Northern-lights-facts

Schaatsen bij noorderlicht

Tijdens de ‘’schaatsweek’’ rondom 21 & 22 februari bij de Zweedse stad Luleå kan het zomaar zijn dat het noorderlicht te zien is. Wat is er nou mooier dan ‘s avonds de schaatsen onder te binden en tegelijk genieten van het zee-ijs en het noorderlicht? Dit kan overigens ook unieke beelden opleveren. Bekijk hieronder het filmpje van een nachtelijke schaatservaring in Zweeds Lapland in combinatie met het noorderlicht!

In februari 2016 zijn organisatoren Bram Smallenbroek & Renz Rotteveel samen met Bob de Jong en filmmaker Marco Lubbers van Catch Your Moment naar Zweeds Lapland gegaan om een promotievideo van de regio te schieten. Deze winterervaring resulteerde in een hele mooie video!

De video speelt zich af in en rondom de steden Luleå en Piteå. Beide plaatsen liggen aan de Botnische golf in Zweeds Lapland. Vanwege de sneeuw en enorme ijsvlaktes in de regio zijn er veel verschillende winterse activiteiten te doen. Een aantal van deze activiteiten is te zien in de video en leverde naast unieke beelden een geweldige ervaring op!

Zo kun je bijvoorbeeld zien hoe het is om mee te gaan op een echte ijsbreker om vervolgens een duik in de zee te maken. Het ijsvissen werd in het vorige artikel “Klimaat & wildlife in Zweeds Lapland” al uitvoerig besproken, maar nu kun je dus ook echt zien hoe men te werk gaat.  Het leverde geen enorme vangst op die middag, maar het was wel een mooi avontuur. Ten noorden van Luleå is ook nog de mogelijkheid om met een hovercraft over het ijs en de sneeuw te scheren. Echt een aanrader als je van snelheid houdt! Geniet je meer van een rustige activiteit en een prachtig uitzicht? Dan kun je afhankelijk van de weersomstandigheden de gehele archipelago van Luleå ontdekken. Overigens is een gids hierbij noodzakelijk. Naast alle outdoor activiteiten zijn er in Luleå vele uitgaansgelegenheden, goede restaurants en koffietentjes.

Wat natuurlijk niet in het activiteiten lijstje mag ontbreken is: Schaatsen! Vorige week is initiatiefnemer Bram Smallenbroek naar Luleå gegaan voor de eerste ijsmeters op de ijsbaan. Er wordt hard gewerkt om het gehele parcours rondom de stad sneeuwvrij te maken, zodat de inwoners al met de kerstdagen van het ijs kunnen genieten. Dit parcours houden ze overigens de rest van de winter sneeuwvrij en zal dus optimaal geprepareerd zijn tijdens de toertocht en de KPN Grand prix op 21 & 22 februari 2017.

De kwaliteit van het zee-ijs rondom Luleå is vorig jaar ook al eens uitvoerig getest bij een unieke recordpoging! In de videoserie “Es Lebe Der Sport” (schaatsen.nl) werd toen geprobeerd om op de fantastische ijsvloer het snelheidsrecord op schaatsen te halen. Uiteindelijk leverde dit een topsnelheid op van ruim 62 km/h!

Het opnemen van deze video’s is mede aanleiding geweest van het evenement Schaatsen Luleå op 21 & 22 februari 2017. Naast het schaatsen kun je nu perfect de veelzijdigheid aan activiteiten zien die er mogelijk zijn in de regio van Luleå.

Voor meer informatie neem je contact met de organisatie

Als schaatser is cultuur van secundair belang, alles draait tenslotte om de sport! Toch is het leuk om tussen neus en lippen door iets te leren van de omgeving waar jij straks mag schaatsen.

Luleå is een rijzende stad in de meest letterlijke zin van het woord. De aardbodem in en om Lulea stijgt iedere eeuw ruim een halve meter. Dit komt door een verschijnsel genaamd postglaciale opheffing.

In de laatste ijstijd lag er een zware ijsmassa op de Scandinavische landen. Deze laag drukte feitelijk de aardkorst naar beneden. In de omgeving van Luleå was deze ijslaag wel tot zo’n 2 kilometer dikte. Al hoewel het einde van deze periode al zo’n 10.000 jaar geleden was stijgt de aardkorst hier nog steeds.

Door deze bodembeweging lag het huidige Luleå niet altijd op dezelfde locatie waar het is vandaag de dag.

De oude stad ‘Gammelstad’ is sinds 1996 UNESCO wereld erfgoed. Hier vind je de grootse stenen kerk uit de middeleeuwen van noord Zweden. Het is ook het best bewaard gebleven voorbeeld van een ‘kerkdorp’, een uniek soort dorp dat vroeger overal te vinden was in Noord-Scandinavië. Er zijn meer dan 400 rood gekleurde houten huizen dicht op elkaar gebouwd rond de kerk en deze werden alleen gebruikt op zondagen en tijdens religieuze feesten. Ze herbergde mensen uit het omringde gebied die niet naar huis konden op dezelfde dag door de afstand of door moeilijke reisomstandigheden.

Een bezoek aan Gammelstad geeft een prachtige indruk van een historische kerkgemeenschap. De beste manier om de stad te beleven is om gebruik te maken van een wandeltour met gids. Tijdens de tour bezoek je o.a. de oude kerk en krijg je een goede indruk hoe mensen hier vroeger leefden.

gammelstad-unesco-werelderfgoed

Vanaf de achttiende eeuw groeide Luleå exponentieel door de vondst van ijzererts in de gebieden rond Kiruna en Gällivare.  Mede daardoor  ontwikkelde de haven van Luleå zich in hoog tempo tot de grootste overslag haven van Zweden. Tegenwoordig is Luleå de motor achter de economische ontwikkeling van Noord Zweden. De eerste technische universiteit van Zweden is hier gevestigd en een leuk feit is dat het enige Europese datacenter van Facebook buiten Amerika,  sinds 2013 in Luleå staat.

Vandaag de dag telt Luleå zo’n 75000 inwoners en is het de hoofdstad van de provincie Norrbotten. Het is een aangename, levendige  stad te midden van een prachtige natuur. Een plek van lange zomerdagen en subarctische winters.

Via BBI-Travel kunt u in combinatie met uw reis een rondleiding aanvragen door Gammelstad (vraag wel even naar de voorwaarden). Klik hier om uw reis te boeken.

Het marathonpeloton krijgt deze winter een nieuwe buitenlandse bestemming voor de wedstrijden in de KPN Grand Prix. Naast de races op de Weissensee en in Falun is nu ook definitief een andere noordelijke bestemming opgenomen in de kalender: het Zweedse plaatsje Luleå. Daarmee gaat meteen de wens van oud-schaatser Bram Smallenbroek in vervulling.

Bram Smallenbroek kennen we nog wel als de Nederlandse schaatser die jarenlang op een Oostenrijks paspoort in internationale wedstrijden uitkwam voor het alpenland. Inmiddels is de 29-jarige Smallenbroek gestopt en houdt hij zich bezig met andere zaken. Maar het schaatsen blijft wel trekken.

Zo werkte Smallenbroek mee aan filmpjes voor schaatsen.nl en daarbij belandde hij in Luleå. Wat hij daar zag, beviel hem wel. ’’Die locatie was geweldig, perfect voor de marathonsport. Ik zag het echt helemaal voor me om daar een wedstrijd te houden. Ik heb contacten gelegd met mensen van het toerismebureau en van de gemeente, en iedereen was enthousiast.’’

Terug in Holland sprak Smallenbroek er ook toevallig over met Willem Hut, de disciplinemanager van het marathonschaatsen. ’’Ik heb hem verteld wat ik voor ogen had en hoe we dat konden realiseren. Ook Willem Hut zag dat zitten, en daarna zijn we verder gegaan.’’

Smallenbroek pendelde tussen de meest noordelijke provincie van Zweden en Nederland, sprak veel mensen, pleegde overleg en bedreef politiek. Uiteindelijk kreeg hij een aantal partijen samen. ’’Ook de burgemeester van Luleå, Niklas Nordström. Hij is heel nauw betrokken. Een enthousiaste man, die ook nog eens erg van schaatsen houdt. De gemeente Luleå zit midden in de omslag van industrie naar toerisme en daar past dit uitstekend in. Die uitstraling naar Nederland vinden ze prachtig.’’

Noorderlicht

Het stadje zelf heeft veel te bieden en Smallenbroek kan ook prima uitleggen waarom hij juist daar graag een marathon organiseerde. ’’Als oud-schaatser weet ik wel een beetje wat wordt gewaardeerd. Schaatsers vinden het leuk om kort bij een grote stad te zitten, in plaats van zoals zo vaak ergens aan een meer op een kwartier rijden van de bewoonde wereld. Nou, dat is hier het geval. Je loopt in drie minuten van het hotel naar de ijsbaan. Verder is Luleå echt een leuke stad met veel restaurants, winkels, koffiehuisjes en met tien tot vijftien hotels ook voldoende accommodatie. En met een klein beetje geluk kunnen de schaatsers ook nog het noorderlicht zien.’’

Luleå – spreek uit Loe-lee-o – dus, in het hoge noorden van Zweden. De stad met ongeveer 75.000 inwoners ligt helemaal aan de bovenkant van de Botnische Golf, enkele tientallen kilometers verwijderd van de poolcirkel. Er heerst een subarctisch klimaat, en het kan er dus koud zijn. Maar prachtig is het zeker. Het ruige noorden van Zweden is een oase voor de natuurliefhebber, met z’n uitgestrekte wouden waar grote kuddes rendieren rondtrekken.

Ooit was er sprake van dat de kleine buurman Piteå een marathon zou krijgen. De toenmalige marathoncoördinator Teun Breedijk bezocht die locatie in gezelschap van sectielid Henk Portengen. De ijsvlakte die ze aantroffen werd door ijsmeester Bo Sandström in een mum van tijd omgetoverd tot een spiegelende ijsvloer, maar van een race in Piteå is het nooit gekomen. Nu dus wel in Luleå.

Anderhalve meter ijs

Daar wordt op woensdag 22 februari de derde wedstrijd van de KPN Grand Prix gereden voor heren en dames op een parkoers dat over de boorden van de Botnische Golf voert. De daaropvolgende zaterdag en zondag wordt er gekoerst in het pakweg achthonderd kilometer zuidelijker gelegen Falun.

Smallenbroek is blij en trots. ’’Ik vind dit een prachtig project. Vrijwel alles is nu ook geregeld. Het enige waar ik me nu nog druk over maak, is het ijs. Het is twintig jaar geleden dat ze een mindere winter hadden, maar doorgaans ligt er in februari anderhalve meter ijs. Dat moet dus goed komen. En met de prachtige machines die ze in Luleå hebben, kunnen ze een goede ijsvloer neerleggen. Ik vind het mooi dat we daar straks heen gaan, vind het ook mooi dat Willem Hut het heeft aangedurfd. Maar ik ben er ook van overtuigd dat we in Luleå geweldige reclame voor de schaatssport gaan maken. En daar gaat het mij uiteindelijk om.’’

Door Eric Korver – www.schaatsen.nl